Açıklama

Bu sadece bir kitap değil, bir kurulumdur.

Dünya çok hızlı değişiyor. Eski haritalarla yeni dünyada yol bulamazsın.

6 Şubat 2023 sabahı yalnızca binalar yıkılmadı.

Planlar çöktü, hesaplar çöktü, insan zihninin “yarın” fikri sarsıldı.

Teknolojisiyle, büyük kentleriyle kendini güçlü sanan insan,

kırılganlığını bir kez daha bütün çıplaklığıyla gördü.

Pandemi, yapay zekâ, ekonomik krizler, iklim değişikliği…

Düzensizliğin sinyalleri hep vardı.

Ama işletim sistemimiz çoğu zaman değişimin hızına yetişemedi;

zihnimiz eski kalıplarla çalışmaya devam etti.

 

Peki ya sen son güncellemeni ne zaman yaptın?

Gelecek düzensizdir. Mesele onu kontrol etmek değil, düzensizliğin içinde yönünü bulabilmektir.

VUCA dünyayı tanımladı. BANI insanın o dünyadaki deneyimini haritaladı.

P.O.E.T. ise o haritada nasıl yön bulabileceğimizi yeniden düşünmeye çağırıyor.

Krizler gelecek, planlarımız bozulacak, dünya değişmeye devam edecek.

Bunların hiçbirini tamamen kontrol edemeyiz.

Ama bir şeyi değiştirebiliriz: Bütün bunlar olduğunda kim olacağımızı.

 

Dayanıklılık son yıllarda çok konuşuldu.

Ama bu kitap bir adım daha ötesini arıyor:

Şoklardan faydalanarak daha güçlü hale gelmeyi — “antikırılgan” olabilmeyi.

 

P.O.E.T.

antikırılganlık kapasitesini geliştirmek amacıyla

yeni dünya insanı için tasarlanmış, dört boyutlu bir işletim sistemidir:

P — Perspektif Çevikliği – çevik algıla

O — Opsiyonellik – seçenek üret

E — Esnek Duygusal Mimari – iç dünyanı inşa et

T — Tekâmül – dönüşerek antikırılgan ol

 

Taleb’in kuğularından, nörobilime, davranışsal ekonomiden, kadim felsefi geleneklere uzanan P.O.E.T.,

Ayşe Demirbaş’ın otuz yılı aşkın eğitimcilik deneyimiyle birleşerek özgün bir model sunuyor.

Yeni dünyaya hazırlık yolculuğunda sana rehberlik ediyor.

Zeynep, Emre, Fatma ve Mehmet de hikâyeleriyle bu yolculuğa eşlik ediyor.

Çünkü P.O.E.T. yalnızca okunmak için değil, uygulanmak için var.

 

Bu kitap ise, P.O.E.T.’in Perspektif Çevikliği Sistemi üzerine kurulu.

Çünkü her dönüşüm, önce bakışın değişmesiyle başlar.

Başlamaya hazır mısın?

 

Bu kitabı yazmaya bir cevapla değil, bir kaygıyla başladım.

Uzun yıllardır eğitim salonlarında, danışmanlık projelerinde ve yeniden yapılanan şirketlerde farklı insanlarla çalışıyorum. İnsanların değişim karşısında hangi zihinsel kalıplara tutunduğunu, bildikleri yöntemler işe yaramadığında nasıl davrandıklarını gözlemleme şansım oldu.

Zamanla beni giderek daha fazla rahatsız eden bir çelişki fark ettim: Dünya hızla değişirken, insanın düşünme ve davranış biçimi aynı hızda değişmiyordu. Yeni teknolojiler öğreniyor, yeni stratejiler kuruyorduk ama altta hâlâ aynı zihin çalışıyordu – belirsizlik karşısında kesinlik arayan, her şeyi kontrol etmeye çalışan, tek bir plana tutunan, tek bir kimliğe yaslanan, bildiği yöntemler işe yaramadığında daha fazla aynı döngüde dolaşan bir zihin. Özellikle değişimin etkilerinin en belirgin olduğu kırılma dönemlerinde zihinsel hazırlıksızlığın sonuçları oldukça yıkıcı oluyordu.

6 Şubat sabahı bunun en acı örneklerinden biriyle karşılaştık. O sabah yalnızca binalar değil; planlarımız, güvenlik algımız ve geleceğe dair varsayımlarımız da yıkıldı.

Ama mesele sadece deprem değildi: pandemi, ekonomik krizler, iklim değişikliği gibi büyük sarsıntılar, yapay zekâ, işlerin dönüşümü, bilgi bombardımanı ve dikkat ekonomisi gibi yeni gerçeklikler aynı senaryoyu farklı biçimlerde gösteriyordu. Kırılma anları artık istisna değil, tam da çağın kendisiydi.

Bu kitap, insanların bu çağa hazırlıksız yakalanmasından duyduğum kaygıya bir cevaptır.

 

Bu Kitabın Çıkış Felsefesi Neydi?

Çoğumuzun dünyayı anlamlandırma biçimi çocukluğumuzda şekillendi. Oysa o yıllarda öğrendiğimiz bazı varsayımlar – “iyi bir meslek edin, emekli olana kadar devam et.”, “risk alma”, “başarısız olma”, “kontrol hep sende olsun” vb. – artık geçerli olmayabilir. Bunların hiçbiri kendi başına yanlış değil. Sorun, bu varsayımlara aşırı bağlanmamız ve ne zaman terk edeceğimizi fark edemememiz.

Bir anne, bir eğitimci, bir danışman olarak kendime hep şunu sordum: Oğluma, öğrencilerime, danışanlarıma nasıl bir donanım bırakabilirim ki çok hızlı değişen bu dünyada geleceği bilmeseler bile ona hazır olsunlar? Cevap, tek bir bilgi ya da teknik değildi – zihnin ve bedenin birlikte çalıştığı, bilinçli kurulabilecek bir sistemdi.

Dünya değiştiyse, insanın işletim sistemi neden değişmesin? Bilgisayarlarımızı, telefonlarımızı güncelliyoruz. Peki ya kendimizi?

Dayanıklılık son yıllarda çok konuşuldu. Bu kitap bir adım ötesini arıyor: Şoklardan faydalanarak daha güçlü hale gelmeyi. Nassim Nicholas Taleb’in adını koyduğu bu kavrama “antikırılganlık” deniyor. Taleb bize neden antikırılgan olmamız gerektiğini ve bunun ilkelerini anlattı; benim sorum ise bunu günlük hayatta adım adım “nasıl uygulayabiliriz?” oldu. P.O.E.T. işte bu soruya verdiğim yanıt.

 

P.O.E.T. Yeni İnsan İşletim Sistemi

P.O.E.T. her biri geliştirmemiz gereken bir yetkinlik sistemini temsil eden 4 boyutlu bir döngüsel yapıyı ifade ediyor:

1. Sistem “P” – Perspektif Çevikliği: Dünyayı tek bir açıdan değil farklı perspektiflerden okuyabilmek, yeni bilgi geldiğinde hızla bakış açısı değiştirip güncellenebilmek ve zayıf sinyalleri görerek değişimi erken fark edebilmek.

Temel soru: Ne oluyor?

2. Sistem “O” – Opsiyonellik: Düzensizlik çağında tek bir seçeneğe mahkûm kalmadan, alternatifler geliştirerek yaşayabilmek ve hareket alanı yaratabilmek.

Temel soru: Neler yapabilirim?

3. Sistem “E” – Esnek Duygusal Mimari: Stres ve zor duygular altında da düşünme ve hareket etme kapasitesini koruyabilmek, duyguları bastırmak yerine onlarla çalışabilmek.

Temel soru: Nasıl başa çıkarım?

4. Sistem “T” – Tekâmül: Deneyimlerden veri üreterek kendini güncelleyebilmek, küçük deneyler yapmak, hataları yalnızca başarısızlık olarak değil veri olarak görmek ve her deneyimden daha güçlü bir kapasiteyle, dönüşerek, özgürleşerek, olgunlaşarak çıkabilmek.

Temel soru: Nasıl dönüşürüm?

 

Bu dört sistem döngüsel bir ardıllık içinde birbirine bağlıdır: Çevik algıla – Seçenek yarat – iç dünyanı inşa et – Dönüşerek antikırılgan ol. Gör → Seç → Dengele → Dönüş

P.O.E.T.’in her boyutu kendi başına da bir sistem olarak tasarlandı. Ve her sistem, dört ayrı kitapta derinlemesine ele alındı. İşte P.O.E.T. birbirini tamamlayan bu dört kitaptan oluşan bir insan işletim sistemi mimarisidir.

Bu kitap ise, ilk sistem olan Perspektif Çevikliğine odaklanıyor. Çünkü her dönüşüm, önce bakışın değişmesiyle başlar.

P.O.E.T. bir başarı formülü değil, bir insan işletim sistemi. Mesele artık yalnızca başarılı olmak değil, her deneyimden dönüşerek, güçlenerek, olgunlaşarak çıkabilmek.

 

Bu Kitabı Neden Bir “Kurulum” Olarak Görüyorum?

Bu sadece bir kitap değil, bir kurulumdur. Bunu özellikle söyledim. Çünkü bir fikri anlamak ile onu davranışa dönüştürmek arasında büyük bir mesafe var. Bilmek başka, uygulamak başka.

Bu nedenle P.O.E.T. ve bu kitap sadece okuman için değil, uygulaman için tasarlandı. Bu yüzden kitapta özdeğerlendirmeler, seyir defteri, küçük uygulamalar ve kendini izleme araçları var. Bunlar sistemin, kitap sayfalarını çevirmekten ibaret olmadığını, her bir öğenin zihninde bir yer edinmesi ve hayatına entegre olması için tasarlandığını hatırlatır. Seyir defterin ise senin yolculuğunun kişisel haritasıdır ve onu doldurdukça, dönüşümünün izlerini kendi gözlerinle göreceksin.